|
رمضان در آخرين روزهاي تهران قديم
آنقدر درگير مسائل روزمره هستيم كه ديگر در ذهنمان هم نميگنجد رو زگار، ساليان سال است كه به همين منوال در گذر است.
روزهاي خاك گرفته را فراموش كردهايم و غرق در دنياي كوچك خود روز و شب ميگذرانيم. به قرار آيين اسلامي و رفتار مسلماني از حلول رمضان هر سال روزه ميگيريم و پايان ماه روزه به جشن ميرسيم. هر سال و هر سال اين روال را ادامه ميدهيم.
هر سال رمضان در برگهاي تقويم جلوه ميكند و بعد هم كهنه ميشود تا سالي ديگر. در مرور اين تقويمهاي كهنه آنچه يكسان است و همواره به وجودش ادامه داده، زندگي است و رسم و آيين و مذهب و آنچه كه تغيير يافته روال روزمرگيها است كه در كهنگي انبار جا خوش كردهاند.
بيبهانه سراغ روزهاي دور رفتيم. قرار ثابتمان طول رمضان و روزهداري بوده و البته به اين بهانه اخبار چند ماه مانده به آغاز دهه50 را هم مرور كرديم. اخباري كه حالا با گذر زمان، مرورشان جنبه خبري ندارد و صرفا گردگيري دلنشين تقويم كهنه را ميماند. اخباري از زندگي، از مردم و از روزهاي دور.
10 آبانماه 1349 مصادف با اول ماه رمضان 1390 هجري قمري. اين يعني اينكه ايرانيها روزهاي ماه مبارك را آغاز كردهاند.
مهمترين خبر دومين روز ماه رمضان افزايش نرخ تلفن است و افتتاح درمانگاه شماره6 تامين اجتماعي در محله خزانه تهران كه اورژانس 24ساعته دارد. روزهاي آغازين ماه رمضان 1390 هجري قمري براي آنهايي كه رمضان را فرصتي براي كسب فيض ميدانستند هم با يك آگهي، خاطرهانگيز شده بود؛ دورههاي تجويد، تعليم و تلاوت قرآن كريم از سوي مؤسسه خيريه تحقيقاتي، تعليماتي، علمي و ديني حسينيه ارشاد براي خيليها سبب خير شده بود.
*عدد و رقمهاي خاك گرفته
آبان ماه از نيمه گذشته و كمتر از 5 ماه ديگر دهه 40 براي ايرانيها خاطره ميشود. خبرسازان روزهاي كمركش آبان، شهربازيها و شهرداريها هستند. البته مركز آمار هم رئوس برنامههايش براي آغاز سرشماري سال 1350 را اعلام كرده است.
شهرباني حسابي عابران پياده را كلافه كرده و دستور داده هر عابري كه از خطكشي عابر پياده عبور نكند بايد 50 ريال جريمه بپردازد. اين مبلغ در سال 1349 رقم بسيار بالايي در جريمه به شمار ميآمده است. شهردار وقت تهران هم اعلام كرد تهرانيها بابت عوارض نوسازي 100ميليون تومان پول به شهرداري پرداختهاند.
در همان روزها بود كه «محمد بلوري» سلسله گزارشهاي بيماران رواني را براي روزنامه كيهان نوشت. در بخشي از گزارش بلوري و به نقل از معاون سازمان پزشكي قانوني آمده است «براي هر 5 بيمار رواني يك تخت در ايران وجود دارد». در صفحات ورزشي آن روز روزنامهها هم خبر انتخاب «ايگورنهتو» مربي روسي به سمت سرمربيگري تيم فوتبال ايران چاپ شد.
در همين روزها «علي گرامي» با دو پاي مصنوعي مسير انديمشك تا تهران را ركاب زده بود و خبر اين كارش نقل محافل بود. ماجراي دعواي مسئولان وزارت منابع طبيعي و شهرداري بر سر زغال سنگ، روزهداران را شوكه كرد.
قيمت توافقي خريد زغال با قيمت تحويل آن به مشتريان تفاوت زيادي داشت و اين در حالي بود كه بهرغم رواج وسايل گازي و برقي سالانه 100هزار تن ذغال سنگ در ايران ميسوخت. تصويب طرح حريم 10 كيلومتري شهر تهران بر اساس طرح جامع شهرداري و ربوده شدن هواپيماي «داكوتا» دو موتوره ايران با 13 مسافر در مسير دوبي - بندر عباس و فرود آن در عراق از جمله بحثهاي داغ آن روزها ميان مردم بود. آبان ماه تا آخرين روز خود 48 ساعت فاصله داشت كه اولين برف شميران را سفيدپوش كرد. ژنرال دوگل درگذشت و اروپا در ماتم فرو رفته بود.
*«اين ماه مبارك»
حتما شما هم ديدهايد افرادي را كه در ايام رمضان بهانهاي مييابند تا در منابع ديني غور كنند و بحثهاي ديني را جديتر پيگيري كنند. در روزهاي دور هم چنين وضعيتي وجود داشت و اهل كتاب و ژرفانديشان از مكاشفه مسائل ديني بهرهمند ميشدند. يكي از بهانههاي اين مكاشفهها صفحه ويژه روزنامه كيهان به مناسبت اين ايام بود.
اين صفحه كه با سركليشه «اين ماه مبارك» به چاپ ميرسيد، هر روز با پيش كشيدن بحثهاي جدي در باب فلسفه رمضان، ايام قدر و شبهاي ضربت اميرالمؤمنين، طرفداران خاص خودش را پيدا كرده بود.
شايد خاطرهانگيز باشد دانستن اينكه در اين صفحه برنامه منبر وعاظ تهراني هم به صورت روزانه به چاپ ميرسيد تا علاقهمندان بتوانند در اين سخنرانيها شركت كنند. برنامه يكي از روزها از اين قرار است: «حجتالاسلام هاشمينژاد – مسجد امام حسين» «شيخ علي دواني – ظهر مسجد اميرالمؤمنين اميرآباد و شبها بعد از اذان مغرب مسجد شفا در جاده شميران».«آقاي ناطق نوري بعد از نماز مغرب در مسجد پاچنار خيابان خيام»، «دكتر جواد باهنر ظهرها مسجد هدايت در خيابان اسلامبول و شبها مسجد الجواد در خيابان مفتح (روزولت سابق)».
*داد «بازار»
«احداث يك چهارراه ارتباطي، چند پاركينگ و توقفگاه تا چند ماه آينده آغاز ميشود». اين دستورالعمل شوراي عالي شهرسازي براي اصلاح وضعيت بازار تهران بود. طرح اصلاح وضعيت بازار تهران در حالي خبرساز شد كه بسياري از بازاريان از انجام تعميرات طولانيمدت در بازار ابراز نگراني كرده بودند.
اولين روز آذر سال1349 اولين سراي سالمندان ايران در پل رومي تهران با 7هزار متر مربع مساحت، 32 اتاق تك نفره و 6 اتاق مسكوني 2 نفره افتتاح شد. آن روز روزنامهها براي شهروندان توضيح دادند كه بر اساس آمار رسمي سال1345، ايران 25 ميليون نفر جمعيت دارد و از اين ميان 6 درصد آنها بالاي 60 سال سن دارند. با اين حال مردم به اين اقدام اعتراض داشتند و اين موضوع تا آنجا پيش رفت كه وعاظ مساجد آن شبها بارها و بارها از كرامت احترام به والدين براي روزهداران سخن گفتند.
*فطريه براي آوارگان پاكستاني
در روزهاي پاياني رمضان 1390 هجري چند اتفاق مهم رخ داد كه دهان به دهان ميان مردم گشت؛اولي توافق ميان مقامات امنيتي و وزارت بهداري براي ساخت بيمارستان ويژه معتادان بود. خبر ديگر توفان عظيم در پاكستان بود كه هزاران كشته و بيخانمان بهجا گذاشت.
در همان روزها از طرف عدهاي از مراجع اعلام شد كه مردم فطريه خود را براي كمك به آوارگان پاكستاني اختصاص دهند. يكي از خبرهاي قابل توجه در اين ايام انتشار داستان زندگي مرد 60 ساله بابلسري در يكي از روزنامهها بود؛ روحالله در سالهاي جواني و در يكي از شبهاي ماه رمضان به خاطر تب زياد و تشنج قدرت تكلم خود را از دست داده بود و از آن سال به بعد نذر كرده بود تا بازيابي مجدد سلامتياش سحرها مردم را با صداي طبل خود بيدار كند.
*حرف روزگار
روزگار آرام و قرار ندارد، زود ميآيد و زود هم كهنه ميشود. آنچه ميماند تصويري مبهم و گنگ از گذشته است كه گاهي مرورش خاطرهانگيز است. شاعر ميگويد خيلي زود دير ميشود. امسال كه مهماني رمضان را آغاز كنيم، سوژه ساليان بعد آنهايي را فراهم كردهايم كه ميخواهند بدانند ما امروز چه كردهايم، چه شنيدهايم و چه گفتهايم.
**مسعود مير
| 
